ITR ఇంకా ఫైల్ చేయలేదా? డిసెంబర్ 31 చివరి అవకాశం: బిలేటెడ్ రిటర్న్‌తో రీఫండ్ పొందడం, స్టేటస్ చెక్ చేయడం ఎలా? 2026
మీ జీతం నుంచి కట్ అయిన TDS డబ్బు ప్రభుత్వం దగ్గరే ఉండిపోవాలా? డిసెంబర్ 31 దాటితే అదే జరుగుతుంది.
జూలై 31 గడువు మిస్ అయ్యారా? భయపడకండి. ఇంకా ఒక్క అవకాశం ఉంది. దాని పేరు బిలేటెడ్ రిటర్న్ (Belated Return).
ఈ ఏడాది రికార్డు స్థాయిలో 7.8 కోట్లకు పైగా ఐటీఆర్‌లు ఆగస్టు 31 నాటికే ఫైల్ అయ్యాయి. అయినా లక్షలాది మంది ఇంకా ఫైల్ చేయలేదు. కొందరు ఫైల్ చేసినా రీఫండ్ కోసం ఎదురుచూస్తున్నారు. ఈ రెండు సమస్యలకూ ఇక్కడ సులభమైన పరిష్కారం ఉంది.
బిలేటెడ్ రిటర్న్ అంటే ఏమిటి? ఎవరు ఫైల్ చేయాలి?
అసలు గడువు దాటిన తర్వాత ఫైల్ చేసే రిటర్న్‌నే బిలేటెడ్ రిటర్న్ అంటారు. ఇది సెక్షన్ 139(4) కింద వస్తుంది.
AY 2026-27 ఆదాయానికి కొత్త ఆదాయపు పన్ను చట్టం 2025 కాదు, పాత చట్టం 1961 నియమాలే వర్తిస్తాయని పన్ను శాఖ స్పష్టం చేసింది. ఎందుకంటే కొత్త చట్టం ఏప్రిల్ 1, 2026 నుంచి అమల్లోకి వచ్చింది.
ఎవరెవరికి ఎప్పుడు గడువు ఉండేదో చూడండి:
| ఎవరు | అసలు గడువు | బిలేటెడ్ రిటర్న్ చివరి తేదీ |
|---|---|---|
| జీతం, పెన్షన్ ఉన్నవారు (ITR-1, ITR-2) | జూలై 31, 2026 | డిసెంబర్ 31, 2026 |
| ఆడిట్ అవసరం లేని వ్యాపారం, ప్రొఫెషన్ (ITR-3, ITR-4) | ఆగస్టు 31, 2026 | డిసెంబర్ 31, 2026 |
| ఆడిట్ కేసులు, కంపెనీలు | నవంబర్ 21, 2026 (పొడిగింపు) | డిసెంబర్ 31, 2026 |
అసెస్‌మెంట్ ముందే పూర్తయితే, ఆ తేదీ వరకే అవకాశం ఉంటుంది. కాబట్టి ఆలస్యం చేయకండి.
ఆడిట్ కేసుల గడువును CBDT సర్క్యులర్ 07/2026 ద్వారా అక్టోబర్ 31 నుంచి నవంబర్ 21కి పెంచింది. కానీ బిలేటెడ్ రిటర్న్ చివరి తేదీ మాత్రం అందరికీ డిసెంబర్ 31 మాత్రమే.
ఆలస్యం వల్ల ఎంత నష్టం? ఫీజు, వడ్డీ లెక్కలు
బిలేటెడ్ రిటర్న్ ఉచితం కాదు. చెల్లించాల్సినవి ఇవి:
- లేట్ ఫీజు (234F): మొత్తం ఆదాయం రూ.5 లక్షల లోపు అయితే రూ.1,000. అంతకు మించితే రూ.5,000. ఒక్క రోజు ఆలస్యమైనా, ఐదు నెలలు ఆలస్యమైనా ఇదే ఫీజు.
- వడ్డీ (234A): పన్ను బకాయి ఉంటే నెలకు 1% సాధారణ వడ్డీ, అసలు గడువు నుంచి ఫైల్ చేసే రోజు వరకు.
- నష్టాల క్యారీ ఫార్వర్డ్ ఉండదు: వ్యాపార నష్టం, క్యాపిటల్ లాస్ వచ్చే ఏడాదికి తీసుకెళ్లలేరు.
- పాత పన్ను విధానం (Old Regime): పన్ను శాఖ FAQ ప్రకారం పాత విధానం ఎంపిక గడువు లోపు ఫైల్ చేసే రిటర్న్‌లోనే సాధ్యం. వ్యాపార ఆదాయం ఉన్నవారికి బిలేటెడ్ రిటర్న్‌లో కొత్త విధానమే వర్తిస్తుంది. జీతం వారి విషయంలో నిపుణుల అభిప్రాయాలు వేరుగా ఉన్నాయి, కాబట్టి CA సలహా తీసుకోండి.
- రీఫండ్ వడ్డీ తగ్గుతుంది: ఆలస్యంగా ఫైల్ చేస్తే 244A వడ్డీ ఫైల్ చేసిన తేదీ నుంచే లెక్కిస్తారు.
మంచి వార్త ఏమిటంటే, కొత్త విధానంలో రూ.75,000 స్టాండర్డ్ డిడక్షన్, రూ.12 లక్షల వరకు రిబేట్ ఉన్నాయి. అంటే చాలా మంది జీతగాళ్లకు పెద్దగా నష్టం ఉండదు.
ఉదాహరణ: రవి కథ
హైదరాబాద్‌లో పనిచేసే రవి ఏడాది జీతం రూ.9 లక్షలు. కంపెనీ అతని జీతం నుంచి రూ.18,000 TDS కట్ చేసింది. కొత్త విధానంలో అతనిపై పన్ను సున్నా. కానీ బిజీగా ఉండి జూలై 31 మిస్ అయ్యాడు.
సరైన నిర్ణయం: నవంబర్‌లోనే బిలేటెడ్ రిటర్న్ ఫైల్ చేస్తే రూ.5,000 ఫీజు కట్టాలి. ఆ ఫీజు రీఫండ్‌లో సర్దుబాటు కాదు, ముందే చెల్లించాలి. అయినా రూ.18,000 రీఫండ్ తిరిగి వస్తుంది. నికరంగా రూ.13,000 లాభం.
తప్పు నిర్ణయం: "తర్వాత చూద్దాం" అని జనవరికి వాయిదా వేస్తే, ITR-U మాత్రమే మిగులుతుంది. దానితో రీఫండ్ రాదు. రూ.18,000 పూర్తిగా పోతుంది.
(ఈ లెక్క ఉదాహరణ కోసం మాత్రమే. మీ ఆదాయం, డిడక్షన్ల బట్టి మారుతుంది.)
బిలేటెడ్ రిటర్న్ ఫైల్ చేసే 6 స్టెప్స్
1. లాగిన్: incometax.gov.in పోర్టల్‌లో PAN, పాస్‌వర్డ్‌తో లాగిన్ అవ్వండి.
2. AIS, 26AS చెక్: మీ జీతం, బ్యాంక్ వడ్డీ, TDS వివరాలు AIS, Form 26ASలో సరిగ్గా ఉన్నాయో చూడండి.
3. ఫారం ఎంపిక: e-File → Income Tax Returns → File Income Tax Return లో AY 2026-27 ఎంచుకోండి. ఫైలింగ్ సెక్షన్‌లో 139(4) సెలెక్ట్ చేయండి.
4. వివరాలు నింపండి: ఆదాయం, డిడక్షన్లు చెక్ చేయండి. చాలా వివరాలు ముందే నిండి ఉంటాయి.
5. ఫీజు చెల్లించండి: లేట్ ఫీజు, బకాయి పన్ను ఉంటే సెల్ఫ్ అసెస్‌మెంట్ ట్యాక్స్‌గా ముందే చెల్లించాలి.
6. ఈ-వెరిఫై: ఆధార్ OTP లేదా నెట్ బ్యాంకింగ్‌తో 30 రోజుల్లోపు వెరిఫై చేయండి. వెరిఫై చేయకపోతే రిటర్న్ ప్రాసెస్ కాదు.
రీఫండ్ స్టేటస్ ఎలా చెక్ చేయాలి? ఆలస్యానికి కారణాలు
ఇప్పటికే ఫైల్ చేసి రీఫండ్ కోసం ఎదురుచూస్తున్నారా? అక్టోబర్ 14 నాటికి ప్రభుత్వం రూ.2.65 లక్షల కోట్ల రీఫండ్‌లు ఇచ్చింది. గత ఏడాది కంటే ఇది 24% ఎక్కువ. అయినా చాలామందికి ఇంకా రాలేదు.
పన్ను శాఖ పోర్టల్ డేటా ప్రకారం సెప్టెంబర్ 3 నాటికి 7.83 కోట్ల రిటర్న్‌లు ఫైల్ అయ్యాయి. వాటిలో 7.35 కోట్లు వెరిఫై అయ్యాయి, కానీ 5.87 కోట్లు మాత్రమే ప్రాసెస్ అయ్యాయి. అంటే కోటి కంటే ఎక్కువ రిటర్న్‌లు అప్పటికి క్యూలోనే ఉన్నాయి. పన్ను ఎగవేత అడ్డుకోవడానికి అదనపు తనిఖీలు పెట్టడం వల్ల కూడా సమయం పడుతోందని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
స్టేటస్ చూడటం సులభం: పోర్టల్‌లో లాగిన్ అయి e-File → Income Tax Returns → View Filed Returns క్లిక్ చేయండి. AY 2026-27 ఎంచుకుని ప్రతి దశ చూడొచ్చు.
| స్టేటస్ | అర్థం | మీరు ఏం చేయాలి |
|---|---|---|
| Filed, not verified | ఈ-వెరిఫై కాలేదు | వెంటనే వెరిఫై చేయండి |
| Successfully e-verified | ప్రాసెసింగ్ క్యూలో ఉంది | ఎదురుచూడండి |
| Processed with refund due | రీఫండ్ లెక్కించారు | బ్యాంక్ ఖాతా చూస్తూ ఉండండి |
| Refund failed | బ్యాంక్ వివరాల్లో తప్పు | ఖాతా సరిచేసి Refund Reissue అడగండి |
| Adjusted against demand | పాత బకాయికి సర్దుబాటు | డిమాండ్ తప్పయితే అభ్యంతరం తెలపండి |
రీఫండ్ ఆలస్యానికి ముఖ్య కారణాలు:
- బ్యాంక్ ఖాతా ప్రీ-వ్యాలిడేట్ కాకపోవడం లేదా ఖాతా మూసేయడం
- PAN, ఆధార్ లింక్ లేక PAN ఇనాపరేటివ్ కావడం
- బ్యాంక్ ఖాతా పేరు, PAN పేరు వేరుగా ఉండటం
- మీ క్లెయిమ్ AIS, 26ASతో సరిపోలకపోవడం
- సెక్షన్ 139(9) డిఫెక్టివ్ రిటర్న్ నోటీసుకు జవాబు ఇవ్వకపోవడం
రీఫండ్ ఆలస్యమైతే సెక్షన్ 244A కింద నెలకు 0.5% వడ్డీ మీకు వస్తుంది.
సాధారణ తప్పులు, ముఖ్యమైన చిట్కాలు
ఈ తప్పులు చేయకండి:
- చివరి వారం వరకు వాయిదా వేయడం. డిసెంబర్ చివర్లో పోర్టల్ నెమ్మదిగా ఉండొచ్చు.
- ఫైల్ చేసి ఈ-వెరిఫై మర్చిపోవడం.
- బ్యాంక్ వడ్డీ, FD వడ్డీ ఆదాయం చూపించకపోవడం.
- తప్పుడు డిడక్షన్లు క్లెయిమ్ చేయడం. ఇది నోటీసులకు దారి తీస్తుంది.
చిట్కాలు:
- My Profile → My Bank Account లో ఖాతా ప్రీ-వ్యాలిడేట్ అయిందో ముందే చూడండి.
- మీ ఆదాయం పన్ను పరిధిలో లేకపోయినా TDS కట్ అయితే రిటర్న్ ఫైల్ చేయండి. లేకపోతే ఆ డబ్బు రాదు.
- బిలేటెడ్ రిటర్న్‌లో తప్పు ఉంటే రివైజ్డ్ రిటర్న్ (139(5)) ద్వారా సరిచేయొచ్చు.
- రీఫండ్ రాకపోతే పోర్టల్‌లో e-Nivaran ద్వారా ఫిర్యాదు చేయొచ్చు.
- పన్ను శాఖ పేరుతో వచ్చే "మీ రీఫండ్ ఆమోదమైంది, ఈ లింక్ క్లిక్ చేయండి" లాంటి SMSలు, ఈమెయిల్‌లు నమ్మకండి. రీఫండ్ కోసం పన్ను శాఖ ఎప్పుడూ OTP, కార్డ్ వివరాలు అడగదు. ఎప్పుడూ incometax.gov.in లోనే చెక్ చేయండి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQ)
1. జూలై 31 మిస్ అయ్యాను, రీఫండ్ ఇంకా వస్తుందా?
అవును. డిసెంబర్ 31, 2026 లోపు బిలేటెడ్ రిటర్న్ ఫైల్ చేసి, ఈ-వెరిఫై చేస్తే రీఫండ్ వస్తుంది.
2. నా ఆదాయం పన్ను పరిధిలో లేదు. లేట్ ఫీజు కట్టాలా?
ఫైల్ చేయాల్సిన బాధ్యత లేని వారు స్వచ్ఛందంగా ఆలస్యంగా ఫైల్ చేస్తే 234F ఫీజు వర్తించదని నిపుణులు చెబుతున్నారు. సందేహం ఉంటే పోర్టల్ లెక్కను చూడండి.
3. డిసెంబర్ 31 కూడా దాటితే ఏమవుతుంది?
ITR-U (సెక్షన్ 139(8A)) మాత్రమే మిగులుతుంది. దానికి అదనపు పన్ను కట్టాలి. రీఫండ్ క్లెయిమ్ చేయలేరు.
4. రీఫండ్ ఎన్ని రోజుల్లో వస్తుంది?
పన్ను శాఖ ప్రకారం ఈ-వెరిఫికేషన్ తర్వాత సాధారణంగా 4 నుంచి 5 వారాలు పడుతుంది. కొన్ని కేసుల్లో ఎక్కువ సమయం పట్టొచ్చు.
5. రీఫండ్ ఫెయిల్ అయింది. ఏం చేయాలి?
బ్యాంక్ ఖాతాను సరిచేసి ప్రీ-వ్యాలిడేట్ చేయండి. తర్వాత Services → Refund Reissue ద్వారా మళ్లీ అడగండి.
ముగింపు
డిసెంబర్ 31 దగ్గరపడుతోంది. రూ.1,000 లేదా రూ.5,000 ఫీజు భయంతో వేల రూపాయల రీఫండ్ వదులుకోకండి. ఈ వారమే లాగిన్ అయి రిటర్న్ ఫైల్ చేయండి.
మీ ఆఫీస్ ఫ్రెండ్స్‌కు, కుటుంబ సభ్యులకు ఈ పోస్ట్ షేర్ చేయండి. ఒక్క షేర్‌తో ఎవరి డబ్బో తిరిగి రావచ్చు.
గమనిక: ఈ సమాచారం సాధారణ అవగాహన కోసం మాత్రమే. ఇది పన్ను సలహా కాదు. మీ పరిస్థితికి తగిన నిర్ణయం కోసం చార్టర్డ్ అకౌంటెంట్‌ను సంప్రదించండి.